Borsada Tavan ve Taban Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Borsada tavan ve taban nedir, nasıl hesaplanır? %10 kuralını, baz fiyatı, fiyat adımı yuvarlamasını, tavan serisini ve riskleri gerçek örneklerle öğrenin.
Bu rehberde ne var?
Borsada tavan ve taban nedir, nasıl hesaplanır? %10 kuralını, baz fiyatı, fiyat adımı yuvarlamasını, tavan serisini ve riskleri gerçek örneklerle öğrenin.
- İlk yayın
- 20 Kasım 2026
- Güncelleme
- 20 Kasım 2026
Borsada tavan ve taban nedir? Tavan, bir hissenin Borsa İstanbul'da bir işlem günü içinde işlem görebileceği izin verilen en yüksek fiyat sınırıdır. Taban ise aynı gün içinde işlem görebileceği izin verilen en düşük fiyat sınırıdır. Pay Piyasası'nda bu sınırlar genellikle hissenin baz fiyatının yüzde 10 üstü ve yüzde 10 altı olarak hesaplanır.
Bir hisse gün içinde bu üst sınıra ulaştığında "tavan oldu", alt sınıra indiğinde "taban oldu" denir. Fiyat sınırları, tek bir işlem gününde aşırı fiyat hareketlerini sınırlamak ve piyasaya düzenli bir işleyiş kazandırmak için uygulanır.
Borsada sık kullanılan diğer kavramlara göz atmak isterseniz borsa terimleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Tavan Fiyat Nedir?
Tavan fiyat, bir hissenin ilgili işlem gününde işlem görebileceği izin verilen en yüksek fiyattır. Hisse bu fiyatın üzerinde işlem göremez; alıcılar ne kadar istekli olursa olsun, gün içinde tavan fiyatın üzerinde emir eşleşmez.
Tavan fiyat bir sınırdır; o gün bu fiyattan mutlaka işlem gerçekleşeceği anlamına gelmez. Hisse gün boyunca tavan fiyata hiç ulaşmayabilir.
Taban Fiyat Nedir?
Taban fiyat, bir hissenin ilgili işlem gününde işlem görebileceği izin verilen en düşük fiyattır. Hisse bu fiyatın altında işlem göremez; satış baskısı ne kadar güçlü olursa olsun, gün içinde taban fiyatın altında emir eşleşmez.
Tavan fiyatta olduğu gibi taban fiyat da bir sınırdır. Hissenin o gün tabana inmesi zorunlu değildir.
Baz Fiyat Nedir?
Baz fiyat, bir hissenin gün içindeki tavan ve taban fiyatının hesaplandığı başlangıç fiyatıdır. Normal koşullarda baz fiyat, hissenin bir önceki işlem gününün kapanış fiyatıdır.
Bedelsiz veya bedelli sermaye artırımı ve temettü dağıtımı gibi işlemlerden sonra baz fiyat bu işlemlere göre düzeltilir. Örneğin bedelsiz sermaye artırımı sonrasında hisse sayısı arttığı için fiyat da aynı oranda aşağı uyarlanır. Bu konuyu bedelsiz sermaye artırımı nedir rehberimizde ayrıntılı bulabilirsiniz.
Önceki kapanış fiyatının oluşmadığı veya hissenin uzun süre işlem görmediği gibi özel durumlarda baz fiyat, Borsa İstanbul'un ilgili kurallarına göre farklı belirlenebilir.
Tavan ve Taban Fiyat Nasıl Hesaplanır?
Tavan ve taban fiyat, baz fiyata fiyat marjı uygulanarak hesaplanır. Pay Piyasası'nda fiyat marjı genellikle yüzde 10'dur:
- Tavan fiyat = Baz fiyat × 1,10
- Taban fiyat = Baz fiyat × 0,90
Örneğin bir hissenin önceki gün kapanış fiyatı 50,00 TL ise ertesi gün tavan fiyatı 55,00 TL, taban fiyatı 45,00 TL olur. Aşağıdaki örneklerde %10 fiyat marjı esas alınmıştır:
| Baz fiyat | Hesaplanan tavan (+%10) | Hesaplanan taban (−%10) |
|---|---|---|
| 10,00 TL | 11,00 TL | 9,00 TL |
| 50,00 TL | 55,00 TL | 45,00 TL |
| 90,00 TL | 99,00 TL | 81,00 TL |
| 146,00 TL | 160,60 TL | 131,40 TL |
| 1.881,00 TL | 2.069,10 TL → 2.069,00 TL | 1.692,90 TL → 1.693,00 TL |
Son satırda olduğu gibi, hesaplanan fiyat geçerli bir fiyat adımına denk gelmediğinde sonuç fiyat adımına göre yuvarlanır.
Tavan Neden Her Zaman Tam Yüzde 10 Olmaz?
Borsada hisse fiyatları her kuruşta değil, belirli aralıklarla değişir. Bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat değişimine fiyat adımı denir. Fiyat adımı, hissenin fiyat seviyesine göre farklılaşır. Düşük fiyatlı hisselerde 1 kuruş olabilirken, yüksek fiyatlı hisselerde daha büyüktür.
Hesaplanan tavan ve taban fiyatları fiyat adımlarına göre içeri doğru yuvarlanır: tavan fiyat aşağıya, taban fiyat yukarıya. Böylece fiyat sınırı hiçbir zaman yüzde 10'u aşmaz. Bu nedenle tavan olan bir hissenin günlük değişimi bazen tam %10,00 değil, biraz altında, örneğin %9,99 görünür.
Gerçek bir örnek: 13 Kasım 2026 en çok yükselen hisseler bültenimizde LYDYE'nin önceki kapanışı 1.881,00 TL'dir. Yüzde 10 artışla hesaplanan teorik tavan 2.069,10 TL'dir; fiyat adımına göre aşağı yuvarlandığında tavan 2.069,00 TL olur ve günlük değişim %9,99 görünür. Aynı gün HOROZ'da da 34,62 TL baz fiyat üzerinden hesaplanan teorik tavan 38,082 TL'dir; fiyat adımına göre 38,08 TL olur ve değişim yine %9,99'dur.
Fiyat adımlarının fiyat aralıklarına göre güncel tablosu Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü'nde yer alır.
Tavanda Alıcılı ve Tabanda Satıcılı Ne Demek?
"Hisse tavan oldu" ifadesi, hissenin gün içinde izin verilen en yüksek fiyata ulaştığı; "hisse taban oldu" ise izin verilen en düşük fiyata indiği anlamına gelir. Bu fiyatlarda emirlerin nasıl biriktiği de ayrıca önemlidir.
Tavanda alıcılı, tavan fiyatta bekleyen alış emirlerinin miktarının, o fiyattan verilen satış emirlerinden fazla olduğu durumu anlatır. Tavan fiyatındaki satış emirleri, bekleyen alış emirlerine kıyasla sınırlıdır.
Tabanda satıcılı, taban fiyatta bekleyen satış emirlerinin miktarının, o fiyattan verilen alış emirlerinden fazla olduğu durumu anlatır. Satış tarafında çok sayıda lot birikmiştir ve alış emirleri sınırlıdır.
Tavanda çok yüksek miktarda alış emri biriktiğinde piyasada "tavana kilitlendi" ifadesi kullanılır; günlük dilde bu durum "tavan kitli" diye de anılır.
Bir hissenin tavan olması tek başına şirketin değerli olduğunu, taban olması da şirketin kötü olduğunu göstermez. Tavan ve taban, o gün için alış ve satış emirleri arasındaki dengenin sonucudur. Şirket haberleri, KAP açıklamaları, piyasa koşulları, yatırımcı beklentileri ve kısa vadeli alım satım işlemleri bu dengeyi etkileyebilir.
Tavan Hisseye Alış ve Tabanda Satış Nasıl Gerçekleşir?
Borsa İstanbul'da emirler fiyat ve zaman önceliğine göre eşleşir. Aynı fiyattan verilen emirler, sisteme giriş sırasına göre sıralanır; önce girilen emir önce gerçekleşir.
Tavan fiyattan alış emri verilebilir. Ancak emrin gerçekleşmesi için karşı tarafta yeterli satış emri olması ve sıradaki daha önce girilmiş alış emirlerinin karşılanmış olması gerekir. Tavana kilitlenmiş bir hissede sonradan verilen alış emri çoğu zaman gerçekleşmez veya yalnızca küçük bir kısmı gerçekleşir.
Aynı durum tabanda satış için de geçerlidir. Tabanda çok sayıda satış emri biriktiğinde emirler zaman önceliğine göre sıralanır. Taban fiyattan alış emri gelmediği sürece satış emirleri gerçekleşmez; yatırımcı elindeki payların tamamını o gün satamayabilir.
Tavan Bozmak Ne Demek?
Tavan bozmak, gün içinde tavan fiyata ulaşmış bir hissenin daha sonra tavan fiyatın altında işlem görmesidir. Tavan fiyatındaki alım talebi gelen satışları karşılayamadığında işlemler daha düşük fiyat seviyelerinde gerçekleşmeye başlar.
Tavan bozma, özellikle art arda tavan olan hisselerde yakından takip edilir, çünkü yükselişi sürdüren talebin zayıfladığına işaret edebilir. Ancak tek bir gündeki tavan bozma her zaman yükselişin bittiği anlamına gelmez.
Tavan ve Taban Serisi Nedir?
Tavan serisi, bir hissenin art arda iki veya daha fazla işlem gününü tavan fiyattan kapatmasıdır. Gün içinde tavana dokunup daha düşük fiyattan kapanan bir hisse, o gün için seriyi sürdürmüş sayılmaz. Her yeni günün baz fiyatı bir önceki günün kapanışı olduğu için tavan serisinde fiyat bileşik olarak yükselir.
Örneğin 10,00 TL baz fiyatlı bir hisse art arda üç gün tam %10 yükselirse fiyatı 11,00 TL, 12,10 TL ve 13,31 TL olur; toplam artış %33,10'dur. Beş gün art arda tam %10 yükselen bir hissenin toplam artışı yaklaşık %61,05 olur.
Art arda taban olan hisselerde de taban serisi oluşur. Örneğin 100 TL fiyatlı bir hisse üç işlem günü boyunca her gün tam %10 düşerse sırasıyla 90,00 TL, 81,00 TL ve 72,90 TL olur; toplam düşüş %27,10'dur. Bileşik hesap nedeniyle aynı sayıda tavan ve taban günü, birbirini tam olarak dengelemez.
Halka Arzda Tavan ve Taban Nasıl Hesaplanır?
Sabit fiyatla halka arz edilen bir payın Borsa İstanbul'daki ilk işlem gününde, olağan koşullarda baz fiyat halka arz fiyatıdır. Bu nedenle ilk gün tavan fiyatı, halka arz fiyatının yaklaşık yüzde 10 üstünde oluşur.
Örneğin halka arz fiyatı 40,00 TL olan bir hissede ilk gün tavan fiyatı 44,00 TL, taban fiyatı 36,00 TL olur. Halka arzlarda talep yüksek olduğunda hisseler ilk günlerde tavan serisi yapabilir. Ancak her halka arz tavanla başlamaz; bazı hisseler ilk günden satıcılı açılabilir, hatta taban olabilir.
Halka arzın temel adımlarını öğrenmek için halka arz nedir rehberimize, yaklaşan halka arzlar için halka arz takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Fiyat Marjı, Tedbirler ve Devre Kesici
Pay Piyasası'nda yaygın fiyat marjı yüzde 10'dur. Ancak fiyat marjları Borsa İstanbul'un ilgili pazar ve sermaye piyasası aracına yönelik düzenlemelerine göre belirlenir; bazı paylarda farklı oranlar uygulanabilir.
Fiyat marjı ile tedbirler ayrı konulardır. Aşırı fiyat ve hacim hareketi görülen paylara Borsa İstanbul, Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında brüt takas, açığa satış ve kredili işlem yasağı veya tek fiyat yöntemiyle işlem gibi tedbirler uygulayabilir. Bu tedbirler işlem koşullarını değiştirir; tavan ve taban yüzdesini kendiliğinden değiştirmez. Paylara uygulanan tedbirler Borsa İstanbul'un resmi tedbir duyurularından ve KAP'tan takip edilebilir.
Devre kesici ise tavan ve tabandan farklı bir mekanizmadır. Tavan ve taban günlük fiyat sınırlarını belirlerken, devre kesici belirli bir fiyat hareketi eşiği aşıldığında işlemlerin kısa bir süre durdurulmasını ve fiyatın yeniden belirlenmesini sağlar.
Tavan ve Taban Fiyatı Nereden Öğrenilir?
Bir hissenin o güne ait tavan ve taban fiyatları, aracı kurumların alım satım ekranlarında ve fiyat bilgisi sunan platformlarda gösterilir. Bu ekranlarda genellikle baz fiyat, tavan, taban ve gün içindeki en yüksek ve en düşük fiyatlar birlikte yer alır.
Günün en yüksek fiyatı ile tavan fiyat aynı şey değildir. Tavan fiyat, o gün için izin verilen üst sınırdır. Günün en yüksek fiyatı ise o gün gerçekleşen işlemler arasındaki en yüksek fiyattır ve tavanın altında kalabilir.
Günün en çok yükselen hisselerini ve tavan olan payları takip etmek için günlük borsa bültenlerimizi inceleyebilirsiniz.
Tavan ve Taban Hisselerde Riskler
Tavan ve taban hareketleri kısa sürede büyük kazanç veya kayıp yaratabilir. Başlıca riskler şunlardır:
- Likidite riski: Tabanda satıcılı bir hissede alış emri az olduğu için yatırımcı hissesini istediği zaman satamayabilir. Taban serisinde bu kayıp birkaç gün üst üste büyüyebilir.
- Zamanlama riski: Bir tavan serisinin ne zaman sona ereceği önceden bilinemez. Art arda yükselişlerin ardından alınan paylar, talep zayıfladığında hızlı fiyat düşüşleriyle karşılaşabilir.
- Kısa vadeli talep riski: Bazı tavan hareketleri şirketin temel verilerinden çok kısa vadeli talep ve beklentilerle oluşabilir.
- Oynaklık riski: Sık tavan ve taban olan hisseler yüksek oynaklık taşır. Bu kavramı volatilite nedir rehberimizde inceleyebilirsiniz.
Tavan fiyatından işlem yapmanın risklerini anlamak için şu unsurlar incelenebilir:
- Fiyat hareketinin arkasında bir şirket haberi veya KAP açıklaması bulunup bulunmadığı,
- Hissenin kaç gündür tavan olduğu ve toplam ne kadar yükseldiği,
- İşlem hacmi ve tavandaki alış miktarındaki değişim,
- Fiyat düşerse karşılaşılabilecek kayıp ve likidite riski.
Kısa vadeli işlem ile uzun vadeli yatırım arasındaki farkı trade ile yatırım arasındaki fark rehberimiz anlatır.
Tavan ve Taban Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Bir hisse günde en fazla yüzde kaç yükselebilir?
Borsa İstanbul Pay Piyasası'nda bir hisse genellikle baz fiyatın en fazla yüzde 10 üstüne çıkabilir. Fiyat adımı yuvarlaması nedeniyle gerçekleşen artış tam %10 yerine biraz altında, örneğin %9,99 görünebilir.
Taban fiyat nasıl hesaplanır?
Taban fiyat, baz fiyatın yüzde 10 altı olarak hesaplanır ve fiyat adımına göre yukarı yuvarlanır. Baz fiyatı 50,00 TL olan bir hissenin taban fiyatı 45,00 TL'dir.
Baz fiyat neye göre belirlenir?
Baz fiyat normalde bir önceki işlem gününün kapanış fiyatıdır. Sermaye artırımı veya temettü gibi işlemlerden sonra bu işlemlere göre düzeltilir. Sabit fiyatla yapılan halka arzlarda ilk işlem günü baz fiyat olağan koşullarda halka arz fiyatıdır.
Tavan hisseye verilen alış emri neden gerçekleşmez?
Aynı fiyattaki emirler zaman önceliğine göre sıralanır. Tavana kilitlenmiş bir hissede satış emri az olduğu için önce girilmiş alış emirleri karşılanır; sonradan verilen emir sırada bekler ve çoğu zaman gerçekleşmez.
Tabanda satıcılı hisse satılabilir mi?
Tabanda satıcılı bir hissede satış emri ancak karşısında alış emri olduğu ölçüde gerçekleşir. Alış emri azsa satış emirleri sırayla bekler ve yatırımcı hissesinin tamamını o gün satamayabilir.
Tavan fiyat ile günün en yüksek fiyatı aynı mıdır?
Hayır. Tavan fiyat o gün için izin verilen üst sınırdır. Günün en yüksek fiyatı ise o gün gerçekleşen işlemlerdeki en yüksek fiyattır ve tavanın altında kalabilir.
Halka arz hissesi ilk gün taban olabilir mi?
Evet. İlk işlem gününde baz fiyat olağan koşullarda halka arz fiyatıdır ve hisse bu fiyatın yaklaşık yüzde 10 altına kadar düşebilir. Her halka arz ilk gün tavan olmaz.
Tavan serisi nasıl hesaplanır?
Her gün baz fiyat bir önceki günün kapanışı olduğu için tavan serisi bileşik hesaplanır. Üç gün art arda tam %10 yükselen bir hisse %33,10, beş gün art arda tam %10 yükselen bir hisse yaklaşık %61,05 yükselmiş olur.
Tavan olmak hissenin iyi olduğunu gösterir mi?
Hayır. Tavan olmak yalnızca o gün alış emirlerinin satış emirlerinden güçlü olduğunu gösterir. Şirketin değeri için finansal tablolar, değerleme ve sektör koşulları ayrıca incelenmelidir.
Sonuç
Tavan ve taban, bir hissenin bir işlem günü içinde işlem görebileceği izin verilen en yüksek ve en düşük fiyat sınırlarıdır. Pay Piyasası'nda bu sınırlar genellikle baz fiyatın yüzde 10 üstü ve altı olarak hesaplanır ve fiyat adımına göre içeri doğru yuvarlanır.
Tavan ve taban hareketleri piyasadaki alış ve satış dengesini hızlıca gösterir, ancak tek başına bir şirketin değeri hakkında bilgi vermez. Tavan serileri yüksek kazanç gibi görünse de seri sona erdiğinde ve taban serilerinde ciddi kayıplar yaşanabilir.
Bu nedenle tavan veya taban olan bir hissede hareketin nedenini, işlem hacmini, tedbir durumunu ve emirlerin nasıl eşleştiğini birlikte anlamak önemlidir.
Bu rehber Borsa İstanbul'un işlem kuralları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım tavsiyesi kapsamında değildir. Herhangi bir payın alınması, satılması veya elde tutulması yönünde öneri içermez. Yatırım kararları kişisel risk profili, vade beklentisi ve finansal durum dikkate alınarak verilmelidir.
- Yazar
- Halkaarz.info Finans Editörleri
- Uyarı
- Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve yatırım tavsiyesi kapsamında değildir.
- Editoryal not
- Bu içerik; tavan ve taban fiyat, baz fiyat, fiyat marjı, fiyat adımı yuvarlaması, emirlerde fiyat ve zaman önceliği, tavan ve taban serisi, halka arzda ilk gün fiyat sınırları, VBTS tedbirleri ve yatırımcı riskleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
- İnceleme tarihi
- 20 Kasım 2026
- İnceleyen
- Halkaarz.info Araştırma Ekibi
- Kaynak notu
- İçerik hazırlanırken Borsa İstanbul Pay Piyasası işleyiş kuralları, Pay Piyasası Prosedürü'ndeki baz fiyat ve fiyat adımı tanımları ile halkaarz.info günlük borsa bültenlerindeki kapanış verileri esas alınmıştır.
Okumaya devam edin
Diğer rehber yazılarına dönebilir veya güncel analizlerle öğrendiklerinizi pekiştirebilirsiniz.
